{"id":3540,"date":"2019-03-06T18:04:14","date_gmt":"2019-03-06T23:04:14","guid":{"rendered":"http:\/\/haiti-observateur.ca\/?p=3540"},"modified":"2019-03-06T18:04:14","modified_gmt":"2019-03-06T23:04:14","slug":"youn-diktati-lokal-ak-ansasen-etranje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haiti-observateur.ca\/?p=3540","title":{"rendered":"Youn Diktati Lokal ak Ansasen Etranje"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Krey\u00f2l<\/strong><\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"color: #000000;\"><strong>GRENN PWONMENNEN<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\"><strong>Youn diktati lokal ak ansasen etranje <\/strong><em>pa Gren Pwonmennen<\/em><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N ap kontinye ak youn sij\u00e8 nou te k\u00f2manse sem\u00e8n pase a e ki kontinye domine konv\u00e8sasyon dey\u00f2 a. Se kesyon mesye yo ke Lapolis te arete nan P\u00f2toprens ak youn bann zam fann fwa nan dat 17 fevriye. Nan lapr\u00e8midi byen ta, jou dimanch la, l\u00e8 pr\u00e8ske tout bizinis te f\u00e8men, sitou bank santral la, Banque de la R\u00e9publique d\u2019Ha\u00efti (BRH), sa mesye yo t ap f\u00e8 nan z\u00f2n nan ?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Jouk kounnye a, mounn ap f\u00e8 tout klas sipozisyon. Gen sa k di mesye yo te vin pou kase bank la pou pran d\u00e8nye ti rez\u00e8v dola ki te nan gwo kofref\u00f2 labank la. Si yo te reyisi, prezidan Jovn\u00e8l Moyiz t ap tou met dey\u00f2 ak r\u00e8s lajan peyi a. Gen l\u00f2t ki di mesye yo te bezwen monte sou do bank la ki domine bilding Primati ak Palman e ke yo te pare pou touye Premye minis la pandan li t ap vin travay, e menm k\u00e8k palmant\u00e8 k ap bay prezidan an pwobl\u00e8m. Jiska prezan anyen pa fin kl\u00e8. E nou pa tande gouv\u00e8nman louvri okenn ank\u00e8t pou konnen vr\u00e8 kesyon an e bay youn esplikasyon ofisy\u00e8l pou sispann tout vye sipozisyon.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sa k kl\u00e8 nan tout kesyon an, s\u00e8 ke mesye yo te vin an misyon pou gouv\u00e8nman Jov n\u00e8l la, paske Blan ki sanse te anchaj sa l rele Ekip la, esplike k\u00e8k bagay, menm l\u00e8 li pa fin bay tout koze a. Nan seksyon \u00ab Nouvelles Br\u00e8ves \u00bb an franse, sem\u00e8n pase a, nou te pibliye youn n\u00f2t ch\u00e8f Ekip la te ekri epi ki te par\u00e8t nan en t\u00e8 n\u00e8t sou Instagram. Mesye Christopher Michael Osman, ki gen ti non Chris, t ap dechaje konsyans li. Li ekri ke \u00abEkip la te ann Ayiti pou sekirite mounn ki konekte dir\u00e8kteman ak prezidan ki la a\u00bb. Asireman nou konnen ki prezidan ki te la nan dat 17 fevriye e ki toujou la kounnye a, pa vre ? M pa bezwen eple non l ban nou.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Men poukisa se jouk EtaZini y al chache mounn pou bay gwo otorite sekirite ann Ayiti ? M konnen gen mounn ka kouri di m, \u00ab Ou pa sonje kijan se menm klas Blan sa yo ke prezidan Aristid te genyen b\u00f2 kote l pou ba l sekirite l\u00e8 l te tounen nan peyi a nan lane 1994 ? Pa gen mal nan sa \u00bb. Eksepte ke Blan pa Aristid yo pa t gen tout zam fann fwa sa yo. Antouka, nou pap konpare zoranj ak mango, kwake nou s\u00e8toblije di se pa Jovn\u00e8l Moyiz ki pa f\u00e8 Ayisyen konfyans nan kesyon sekirite.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Si n kite Chris Osman pale, nou ka tande plis koze toujou. Msye ekri : \u00ab Yo t ap itilize nou tankou pyon nan youn batay piblik ant prezidan ki la a av\u00e8k Premye minis peyi a \u00bb. Nou tande koze a. Blan an pale byen kl\u00e8 poukisa yo te gen tout gwo zam fann fwa sa yo. Se pou yo te itilize nan \u00abbatay\u00bb ant Jovn\u00e8l Moyiz (Jovenel Mo\u00efse) ak Jan Anri Seyan (Jean Henry C\u00e9ant). M ap tann pou yo demanti Chris Osman. Kivedi l\u00e8 Premye minis la pale de ansasinay, sanble l gen rezon.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Mesye yo te gen zam ki penm\u00e8t yo keyi youn mounn a youn demi kilom\u00e8t de distans. Wi, se pou sa yo f\u00e8 fizi otomatik ki gen telesk\u00f2p sou yo. Nou te w\u00e8 klas mounn sa yo ann aksyon l\u00e8 gwo manifesasyon 18 novanm nan. Apa de fizi, mesye yo te gen gwo rev\u00f2lv\u00e8 ki penm\u00e8t yo desann youn mounn tou pre, san w pa tande okenn bri. Se pou sa yo te mache ak gwo rev\u00f2lv\u00e8 ki gen sa yo rele \u00ab silensye \u00bb. Wi, egzateman sa nou ta ka di rev\u00f2lv\u00e8 an silans, ki pa f\u00e8 okenn bri l\u00e8 w rale gach\u00e8t la. At\u00f2 kijan nou ka di nou pa konn ki klas \u00ab misyon \u00bb mesye yo te gen pou yo f\u00e8. Epi tou, nou konn ki mounn ki te voye chache yo.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nou menm, nou pa nan voye w\u00f2ch kache men, ni nou p ap rele chen chat, osnon pou n di chat se chen. Mesye yo se \u00ab m\u00e8sen\u00e8 t\u00e8roris \u00bb ke mounn k ap travay ak Jovn\u00e8l Moyiz te voye chache Eta-Zini. Yo rantre nan peyi a an sekr\u00e8, san pase nan s\u00e8vis imigrasyon. Se pout\u00e8t sa pa gen okenn f\u00e8y nan pasp\u00f2 yo ki montre ki dat yo te rantre. Si tout bagay te pase jan sa dwa, kou yo te fin f\u00e8 dj\u00f2b la yo t ap dispar\u00e8t menm jan yo te rantre a. Si pa mal\u00e8 gen mounn ki te vle denonse yo, yo te ka defann t\u00e8t yo nan nenp\u00f2t ki tribinal. Yo t ap annik prezante pasp\u00f2 yo pou montre se pa vre. Yo pa t janm antre nan savann yo rele Ayiti a. \u00ab La preuve en est bien grande ! Men pasp\u00f2 nou, montre nou kote nou w\u00e8 non Ayiti okenn kote. Gade nan tout l\u00f2t peyi kote n pase, men so yo sou pasp\u00f2 nou. Nou menm, nou pa t janm met pye nan peyi modi sa a \u00bb. Point barre ! Apa konsa N\u00e8g lakay la konn di.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Enben paw\u00f2l franse a di w : \u00ab Le m\u00e9chant fait une \u0153uvre qui le trompe \u00bb. Yo pa t konnen se konsa bagay yo te pral pase pou tout mounn te vin w\u00e8 degre mechanste Ekip Jov n\u00e8l Moyiz la. Vr\u00e8man, p\u00e8sonn p ap kab esplike m kijan prezidan youn peyi gen dwa voye chache ansasen blan jouk l\u00f2t b\u00f2 dlo pou vin masakre pw\u00f2p sitwayen lakay li, epi pitit pitit Jan-Jak Desalin wi ! Sa se krim yo rele \u00ab haute trahison \u00bb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Epi kounnye a yo retire Kenneth Merten sou dosye Ayiti a epi yo voye youn l\u00f2t Blan, David Hale, ki debake lakay nan vandredi premye mas la. Mwen tande li vin pou met lap\u00e8, sou pret\u00e8ks ke se nan \u00ab dyal\u00f2g \u00bb (chita tande) pou tout bagay regle. Mwen pa konprann \u00ab dyal\u00f2g \u00bb sa a, e se pa mwen s\u00e8l ki pa konprann li. Gade kijan menm \u00ab Religions pour la paix \u00bb te di non m\u00e8si yo pa ka rantre nan \u00ab dyal\u00f2g \u00bb prezidan Jovn\u00e8l la. Asireman, nou pa bliye kijan pou Nw\u00e8l 2014, se \u00f2ganisasyon sa a ki te sove Mateli (Martelly) ki te nan gwo cho. Se yo menm ki te vin ak solisyon Evans P\u00f2l (Paul), KPlim nan. Fwa sa a \u00ab N\u00e8g Bannann nan \u00bb f\u00e8 pi mal pase Mateli. At\u00f2 se Blan ki pa byen konprann dosye a ki pral f\u00e8 sa Ayisyen ki konn peyi yo byen e ki konn ak ki mounn yo annaf\u00e8 deja pa t ka f\u00e8, jouk yo rale k\u00f2 yo, yo di non m\u00e8si !<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Jan bagay yo ap mache la a, sa k pral pase \u00ab Komisyon ant Ayisyen pou fasilite dyal\u00f2g la\u00a0 \u00bb ? K\u00f2m nou konnen, nan landmen, apre 7 mesye \u00abOperasyon Ha\u00efti\u00bb te kite peyi a lafason nou konnen an, Pal\u00e8 te anonse youn Komisyon ki te gen 7 sitwayen la dan l. Men l\u00e8 Chal Sifra (Charles Suffrard), dirijan peyizan ki te bay Komisyon an youn s\u00e8ten prestij, te tande ke se Komisyon an ki pou monte youn l\u00f2t gouv\u00e8nman \u00ab ki gen tout mounn ladan \u00bb nan 15 jou, li te bay demisyon l. Li te di : \u00ab Monte gouv\u00e8nman se pa travay Komisyon an \u00bb.Sa pa t brendeng prezidan an. L\u00e8 Dew\u00f2z Woud\u00f2lf (D\u00e9rose Rudolf) pa t par\u00e8t nan seremoni inogirasyon an, lendi pase anwo (25 fevriye), sa pa t re gade prezidan an non plis. Li monte Komisyon l nan ak 5 mounn s\u00e8lman.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Prezidan Moyiz pa t menm koute kons\u00e8y depite Gari Bodo (Gary Bodeau), prezidan Chanm depite a, ki te di l pa kouri monte Komisyon an. Depite a te di l : \u00ab Pran youn ti tan pou w reflechi \u00bb. Epi silefo, li ta monte youn bon jan Komisyon lajman laj, pou tout mounn santi yo ladan l. Non, se li ki pi gran konn\u00e8s\u00e8. Point barre ! Day\u00e8, li konprann li gen gwo Blan ki av\u00e8 l.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Si prezidan an te mande l\u00f2t mounn ki deja viv menm eksperyans sa yo, yo ta explike l kijan sa te pase nan ep\u00f2k jeneral Kolin Pow\u00e8l (Colin Powell). Se msye ki te sekret\u00e8 Deta sou prezidan J\u00f2j W. Bouch (George W. Bush). L\u00e8 Aristid t ap pran gwo presyon nan k\u00f2mansman lane 2004, jeneral Pow\u00e8l te di Aristid pap f\u00e8 youn pa Kita, youn pa Nago. Epi 2 sem\u00e8n apre se te babay Ayiti, yo vin chache Titid nan avyon \u00ab Air Force \u00bb ameriken pou mennen l ann egzil ! Asireman m konn gen mounn k ap di\u00a0 \u00abAutres temps autres m\u0153urs\u00bb. E mwen menm, mwen di : \u00ab L\u2019histoire est un perp\u00e9tuel recommencement \u00bb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Anvan m kite, m ap mande sa k pase ak l\u00e8t Kons\u00e8y si pery\u00e8 Polis jidisy\u00e8 a (CSPJ) te voye bay minis Lajistis Jan Woudy Ali a (Jean Roody Aly) nan dat 21 fevriye a ? Kons\u00e8y la, ki sou direksyon jij Kou kasasyon an, Rene Silv\u00e8s (Ren\u00e9 Sylvestre), te di sa k pase a se youn \u00ab aksyon ilegal e abitr\u00e8 \u00bb e konseye yo te fache fo pa plis. Yo mande explikasyon sou kijan \u00abm\u00e8sen\u00e8 t\u00e8roris \u00bb yo te jwenn liberasyon yo e pati kite peyi a menm jou 20 fevriye a. K\u00f2m nou konnen, se prezidan Jovn\u00e8l Moyiz ki te nonmen jij Silv\u00e8s nan dat premye fevriye alat\u00e8t Kou de kasasyon. Kidonk, M\u00e8t Silv\u00e8s, ki sanse mounn prezidan an, pa dak\u00f2 ak sa j pase a.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sa k pase tou ak l\u00e8t Premye minis Seyan te voye bay minis Lajistis la menm jou 21 fevriye a ? Antan ke ch\u00e8f Kons\u00e8y sipery\u00e8 Polis nasyonal la (CSPN), Premye minis la te mande presto-presto, \u00abyoun rap\u00f2 ki bay tout detay sou kijan ou te pran desizyon an\u00bb. Li mande sou ki referans legal ak dokiman administratif minis la te baze pou l te lage mesye yo epi voye yo al lakay yo kote yo p ap sibi kras pinisyon.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Jouk nou pral sou pr\u00e8s ma di swa, nou pa t tande ke minis Jistis Ali reponn ni CSPJ ni CSPN. Kivedi li pa rekonn\u00e8t otorite yo. M pa kw\u00e8 se pou kont li Msye Ali pran desizyon pou l pa okipe prezidan Kou de kasasyon an av\u00e8k Premye minis la. Li dwe gen pi gwo bwa ki kore bannann ni.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Antretan, jan m w\u00e8 sitiya syon an, prezidan Chanm depite a di li gen \u00abgwo dezak\u00f2 ak politik piblik prezidan an\u00bb. Kanta pou Premye minis la, prezidan an monte Komisyon l ki pral regle av\u00e8 l pi devan l\u00e8 youn nouvo \u00ab gouv\u00e8nman ki gen tout moun ladan \u00bb monte. Epi prezidan Kou de kasasyon ak CSPJ a mande regleman nan \u00abaksyon ilegal e abitr\u00e8\u00bb ke minis Lajistis te pran nan lage \u00ab\u00a0 m\u00e8sen\u00e8 t\u00e8roris yo \u00bb, asi<\/span><span style=\"color: #000000;\">reman av\u00e8k otorizasyon prezidan Repiblik la. Epi Lapolis ap mache S S.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">San nou pa t atann, diktati a gen tan fin monte sou nou la a. S\u00e8l k\u00f2k ki chant se Jovn\u00e8l Moyiz. Youn s\u00e8l N\u00e8g Ban nann ak akolit li yo k ap byen mennen kont tout l\u00f2t otorite nan peyi Dayiti. Mezanmi, sitiyasyon an malouk e l ap vin pi mal de jou an jou. Sa k pou f\u00e8t la pa ka ret tann lontan. San sa, toutal\u00e8 nou p ap menm ka est\u00e8nen san p\u00e8misyon. <strong>Gren Pwonmennen, 6 mas 2019.<\/strong><\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Cet article est publi\u00e9 par l\u2019hebdomadaire Ha\u00efti-Observateur, \u00e9dition du 6 mars 2019 et se trouve en <strong>P. 6 <\/strong>\u00e0\u00a0: <a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/haiti-observateur.ca\/uploads\/2019\/03\/H-O-6-mars-2019.pdf\">http:\/\/haiti-observateur.ca\/uploads\/2019\/03\/H-O-6-mars-2019.pdf<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Krey\u00f2l GRENN PWONMENNEN Youn diktati lokal ak ansasen etranje pa Gren Pwonmennen N ap kontinye ak youn sij\u00e8 nou te k\u00f2manse sem\u00e8n pase a e ki kontinye domine konv\u00e8sasyon dey\u00f2 a. Se kesyon mesye yo ke Lapolis te arete nan&#8230; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3499,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24,25,30],"tags":[280,422,587,912,1474,1495,1749,1811,1828,2267,2403,2516,2602,2665],"class_list":["post-3540","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gwenp","category-haiti","category-kreyol","tag-ayit-obsevate","tag-bodeau","tag-ceant","tag-depite","tag-gwen-pwomennen","tag-haiti-observateur","tag-jovenel","tag-kolin","tag-kreyol","tag-neg","tag-pa-nago","tag-peyi","tag-powell","tag-qristid"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haiti-observateur.ca\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haiti-observateur.ca\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haiti-observateur.ca\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haiti-observateur.ca\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haiti-observateur.ca\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3540"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/haiti-observateur.ca\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3540\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haiti-observateur.ca\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haiti-observateur.ca\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haiti-observateur.ca\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haiti-observateur.ca\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}